İlçenin kuruluş tarihinin çok eski tarihlere dayandığını kanıtlayan yüzeysel buluntular elde edilmiş olmasına rağmen kesin yerleşim tarihi belirlenememiştir. İlçe toprakları geçmişte doğu ve batı kültürlerinin kaynaştığı ve farklı kültürlerin bir araya geldiği bir alan olmuştur.
M.Ö. 2000 yılına ait Arkhaik Helenistik ve Roma çağına ait buluntular elde edilmiştir. En eski yerleşimin Cendere köyü ile Devrez çayının İnköy ile birleştiği yer arasında bulunduğu Roma-Bizans dönemine kadar indiği tahmin olunmakta ve ileri sürülmektedir.

       İlçenin ilk yerlileri yörede şehir devletleri kuran Prota-Hititlerdir.M.Ö. 1300 yıllarında Orta Asya menşeili Hititler Mezopotamya veya Doğu Anadolu üzerinden Anadolu'ya gelerek kendilerinden önce gelen Prota-Hitit'lerin üstünlüğüne son vermişlerdir. Zamanla Prota-Hitit'leri kendi bünyelerinde eriten Hititler Anadolu'da üstün bir medeniyet ve egemenlik kurmuşlarsa da M.Ö. 1200 yıllarında Dor istilasına uğramış ve Anadolu'da karanlık devir olarak bilinen dönem başlamıştır. M.Ö. 700 yy. kadarki döneme ait. 500 yıllık bie devreye ait kesin bilgiler elde edilememiştir. Bu dönemde Kafkas bölgesinden gelen Kimmerler Ilgaz  yöresini istila etmişlerse de M.Ö. 584 te batıdan gelen Lidyalılar tarafından üstünlüklerine son verilmiştir. Lidyalılar sürekli olarak Medlerle savaşmışlar ve Kızılırmak nehri her iki kavim arasında sınır olarak kalmıştır. M.Ö. 546 da Ilgaz ve çevresi tamamen Perslerin egemenliği altına girmiştir.Büyük İskenderin M.Ö. 330 yıllarında bölgeyi ele geçirmesinden sonra Ilgaz ilçe tarihi de bir açıklık kazanmaya başlamıştır.